envy

despite evenness
roses are envious of
peach blossoms
these dayspeach-blossoms.jpg

————————-
आफ्नै भनेर के गर्नू?
हिजोआज
गुलाफपनि डाह गर्छ
आरुका फूलहरूको ।

 

मौनको अभ्यास

“जूनले प्राण भर्छ
निराकार आकाशमा”
Moon above the Ganges, Varanasi

निराकार आकाशमा
जब बादलले रङ्ग
अनि जूनले प्राण भर्छन्
म खोज्छु तिम्रो आकृति
अनायासै
त्यतै कतै
अनन्तको अथाह गहिराइमा

प्रतिक्षण खिइँदो
त्यो चन्द्रमा साक्षी छ
शीतको दोलाईँ ओढेर
मनको यान
स्मृतिसागरमा जब खस्छ
अनित्यबोधको यात्रामा तगारो तेर्स्याउँदै
त्यही मन सुटुक्क गुनासो गर्छ
‘किन पाइँन मैलै जन्मदिनको शुभकामना?’

वितर्कको चिसो झोक्का
मनको कानमा निस्लोट पोल लाउँछ

तर्साउँछ
शालीनताको मौन (‍‍= मौनको शालीन) अभ्यासलाई
गम्भीर अपराधको ढकसँग तौलिदिँदै

सपनामा सल्बलाउने ती रंगीन सर्पहरू
ठुङ्छन् मेरा हात निरन्तर
ऐँठनको संगीतमा रम्दै

विज्ञानको चटक
त्यसमा नुन छर्किदिन्छ
अनि
तयार पार्छ मलाई
बुझाउन
अभ्यन्तरका अनेक
गुह्यातिगुह्य कथा
जुन कहिल्यै लेखिने छैनन्

अरूलाई थाहा छैन
(र
म बताउने पनि छैन)
हामी त्यो संसारमा छौँ
जुन निस्पृह छ
संभवत:
अहम्तुष्टिको महायागमा तन्मय

बोधिवृक्षको हावा
खण्डित चेतना जोडिदिन्छ
मायाको तुँवालो फाट्छ
अनि
अनित्यबोधको बाटोमा
फर्कन्छ उही मन
नि:शर्त, निर्लिप्त, निरालम्ब

पुन:
मौनको अभ्यास गर्न ।

Posted with WordPress for BlackBerry.

बोधिवृक्ष
Bodhi Tree, Bodhgaya

सूर्यास्तका बेला धरहरा

राजिनामा= i resign

सूर्यास्तका बेला धरहरा

बाटो हिँड्दा लडिएला, उठ्नुपर्छ पनि
बिराउँदा सही बाटो खोज्नुपर्छ फेरि
तारा गन्दा शान्ति मिल्ला, पेट भरिँदैन
शब्दकेस्रा मिठा हुँदै क्लेश मेटिँदैन ।

म जान्दिन
पतिंगरलाई सुन भन्न,

म सक्दिन
पेन्डुलम्को नीरस ट्वाक्ट्वाक्लाई  संगीत मान्न
झन्
सक्दैसक्दिन
हत्केलाले सगर थेग्न, अँजुलीमा सागर  थाप्न ।

त्यसैले
भो अब
म लेख्दिन
कुनै गीत,
म सुन्दिन
भ्रमको संगीत ।
——————————————

i resign 

you may stumble
and
fall down while walking
if so,
you have to get up also

Makhan Galli, Kathmandu

Makhan Galli, Kathmandu

you may go astray at times
but
you get back to track
then after

counting stars may give you a peace of mind
but
it doesn’t  fill your stomach

even if the words are sweet,
anguish is not wiped off

i can’t call
fallen, discolouring leaves
gold
i can’t
take pendulum’s monotonous ticktock for music
i noway can
hold the sky with my hands
or
contain the sea in my palms

that is why
now
i don’t write any composition
i don’t heed to the music of illusion

i resign
yes,
i resign from poetry and all nonsense

कामना आफ्नै लागि

उडेर जान्छ मन कल्पनाको शहरमा
उर्लेर आउँछ मन भावनाको बगरमा
तैपनि धरती छोडेको छैन
विश्वास गर,
मैले धरती छोडेको छैन !

अतीत बित्यो कसरी त्यो पनि थाहा छैन
तर
सम्झनाका पातला छापहरू किन नमेटिएका होलान् ?

सताइन्छु बेलाबेलामा सम्झनाका चोटहरूले
मन दुख्छ, अघ्घोरै दुख्छ, आँखा रसाउँछन्
तैपनि आँसु किन नआएको होला?
झुक्किएर बग्दा केही थोपा प्रतिविम्ब अतीतको नदेखियोस्
रहेका पातला छापहरू आँसुको छालसँगै बगून् बरु
रोकेर राखेको आँसु भयंकर विष्फोटसँगै नसकियोस्
कामना गर्छु आफैँ, एक्लै, आफ्नै लागि ।

म गलेको छैन, म भागेको छैन, म डराएको छैन
विश्वास गर, म अलिकति पनि फेरिएकै छैन ।
म चहान्छु म नगलूँ, नभागूँ, नडराऊँ
किनकि
जसरी पनि यो युद्ध मैले जित्नुछ ।

(सन् १९९७)

बुद्ध, युद्ध र शान्ति

Buddha, War and Peace

उठेका हातहरू
हतियारसँगै
रणभूमिमा
बुद्धको आँखाको भवमा
बुद्धको हेराइको भवमाExplorer '97 cover page
किन हो कुन्नि !
त्यसै लत्रन्छन् ।

बारुद र बमका बीचमा
बुद्धको उपस्थिति
रगत र रौद्रतामाझ
बुद्धको तरण
शायद भ्रम हो
एक बेअर्थी दर्शन हो ।

भूत, वर्तमान, भविष्य … !!!

काला र गोराको भेदमा
थु्प्रिएका सहस्रौं लाशमाथि
बुद्ध निश्चल उभिरहेछन्,
बेफिक्री हाँसिरहेछन्
शायद सर्वत्र त्यस्तै चाहिरहेछन् ।

सोमालियाको भोकमरीमा
सुकेका शरीर देखेर
बुद्ध आफ्नो तपावस्था सम्झिरहेछन्
अनि भनिरहेछन्

–”तिमीहरू सबै बुद्ध हुनेछौ…. बुद्ध
. .. मजस्तै
प्रतीक्षा गर !”

हुतू र तुत्सीको संघर्षमा
बुद्ध शाक्य-अशाक्यको लडाइँ देखिरहेछन्
अनि
कुनै सिद्धार्थको जन्मको विश्वास दिलाइरहेछन् ।

बोस्निया-हर्ज्गोभिना
चेचेन्या-रुस्
सबैतिर बुद्ध पुगिरहेछन् ।

सर्व् र मुसल्मानको लडाइँमा
बुद्ध शान्तिको पाठ पढाइरहेछन्
प्रत्येक गोला, मिसाइल्मा
आफैँ पड्किरहेछन् !

बुरुन्डी, हाइटी, अल्जेरिया
अफ्गानिस्तान, पाकिस्तान, हिन्दुस्तान
एक्ला बुद्ध जहाँकहीँ पनि पुग्छन्,
पुगिरहेछन् ।

तामिल् र लंकाको झगडामा
बुद्ध घाँटीमा ‘साइनाइड्’ झुन्डाएर
कम्मरमा ‘टायम् बम् फिट्’ गरेर
शान्तिका लागि घोकेर स्वतन्त्रताको नारा
बन्दुक र बारुदसँगै
हुंकार गर्छन्, गर्जन्छन् ।

हिन्दू र मुसल्मानहरू
बुद्ध बुझ्न नै
मन्दिर-मस्जिदको लफडा निकाल्छन्
मारकाट गर्छन्
हिंसा फैलाउँछन् ।

क्याथोलिक्-प्रोटेस्टेन्ट्…
सिया-सुन्नी … !!

बुद्ध शान्त भै हेरिरहन्छन् सबै
शायद बुद्ध त्यही चहान्छन् ।

मध्यपूर्वको अशान्तिमा
बुद्ध आत्मशान्ति पाउँछन्
अनि अघोषित क्षेत्रीय युद्ध मच्चाउँछन् …. ।

डाइनमाइट्को आविष्कारमा रमेका बुद्ध
नोबेको शान्तिपुरस्कारलाई धिक्कार्छन्
हिरोसिमा र नागासाकीका विष्फोटमा
खुशी भै नाचेका बुद्ध
संयुक्त राष्ट्रसंघको शान्तिअभियानलाई सराप्छन्
नेपालको शान्तिक्षेत्रको सोचाइ
सधैँका लागि बिर्साइदिन्छन्
साम्राज्यवादका पक्षपाती बुद्ध
स्वतन्त्रतालाई घृणा गर्छन् ।

“किन थाहा छ?”
–“प्रतीक्षा गर !”

यताका उनी उतिए झै गरेर
लडाइँ चहान्छन् शायद
अनि रम्न चहान्छन्
शान्त रगतको रौद्र उम्लाइमा
पौड्न चहान्छन्
शीतल रगतको ऊष्ण बगाइमा ।

अन्त्यमा बुद्ध
वास्तवमा बुद्ध
पड्कन चहान्छन् पृथ्वीको विष्फोटसँगै
प्यारो बोधिवृक्ष अँगालेर
रक्तरंजित माटो चुम्दै

भूत, वर्तमान, भविष्य…
सधैँ नै
ब्रह्माण्ड-शान्तिका लागि
मात्र ब्रह्माण्ड-शान्तिका लागि !

Buddha, Yuddha ra Shanti(National School of Sciences, NIST,  Lainchaur  मा सन् १९९६/९७ मा भएको कविता प्रतियोगितमा प्रथम घोषित यो कविता Explorer  97 मा प्रकाशित भएको थियो । )


सूर्य, दर्शनेच्छा र सम्भावना

–“सद्-श्री-विचारका भाव भित्रबाटै उठून् सदा !”

हावामा पल्टन मार्दै होलान् चीलहरू


सूर्य देखिँदैन यहाँबाट
आकाश उघ्रिएकै हुनुपर्दछ
बथान बनाएर उडिरहेका होलान् परेवाहरू
हावामा निर्विघ्न पल्टन मार्दै होलान् चीलहरू
म मात्र सम्भावना बोलिरहेछु !

अग्लाइ अझ अग्लिँदैछ,
आफू होचिँदैछु
अनन्तयात्रा गर्न समर्थ छु,
तर केहीपनि देखिँदैन
बथान बनाएर उडिरहेका होलान् परेवाहरू
हावामा निर्विघ्न पल्टन मार्दैहोलान् चीलहरू
म मात्र सम्भावना बोलिरहेछु !

व्योमचुम्बन कुनै महत्ता हैन,
सम्भावना विनाश देखाउँछ
आँखा अघाउन्जेल आकाश हेर्न चहान्छु,
निर्विघ्न छैन चहाना !
गहिराइभन्दा बढी होलान् बाधाहरू
तर आशा सेलाएको छैन ।

तल भासिँदैछ, देखिरहेछु
छानाको भेउ पाउँदिन,
त्यो अकास्सिरहेको हुनुपर्दछ
छायाबाट अनुमान लगाइरहेछु ।

कतै विध्वंशको ताण्डवनाच छ
कतै अशान्तिको क्रूर राज छ
नि:शब्द बाध्यताले हेरिरहेछु ।

द्रवझैँ बगिरहेछ दृष्टि
“व्यापकताको सीमा खै?” सोधिरहेछु ।

कुनै अर्थ छैन भावनाको
भूततत्व किनकि त्यो हैन !
बन्धुत्वको अर्थ एक छेकाइमा मात्र सींमित छ
खै कसोरी भनूँ सूर्य देख्न सक्छु !

वाद र गुटका लहरीहरू
सूर्यप्रार्थनालाई जातीयतामा रोक्न खोज्छन्
खै कसोरी भनूँ सूर्य देख्न सक्छौँ !

साँप डसेर झन् विषालु बनेकाहरू
कपाल समाएर पछार्न खोज्छन्
खै कसोरी भनूँ सूर्य देख्न सक्छु !

अकर्मण्यता बाँचिरहेकाहरू
युगपरिवर्तनको धाक लगाइरहेछन्
विनाशोन्मुख दुष्प्रवृत्तिहरू विकाशको नाम कौलासिहरेछन्
खै कसोरी भनूँ सूर्य देख्न सक्छौँ !

झोल र चोक्टाका लागि लुछाचुँडी भइरहेछ
प्रकृति आफ्नै गतिमा छे
यति भन्न सक्छु ऊ नवसत्ताको रचनामा छे
मात्र नेत्रविष्फारणले के उपलब्धि मिल्ला र !

अस्तित्व प्रश्नित छ
खै कसोरी भनूँ सूर्य देख्न सक्छौँ !

सूर्य देखिँदैन यहाँबाट
आकाश उघ्रिएकै हुनुपर्दछ
बथान बनाएर उडिरहेका होलान् परेवाहरू
हावामा निर्विघ्न पल्टन मार्दै होलान् चीलहरू
म मात्र सम्भावना बोलिरहेछु !

ज्ञान छ, व्यामोहमै अल्झिरहेछ
शब्द छ, नि:शब्दतामै अड्किरहेछ
बुद्धि छ, विवेकसँगको विच्छित्तिपनि छ
खै कसोरी भनूँ सूर्य देख्न सक्छु !

चहाना छ, बाधाहरूपनि छन्
नेत्र छन् , विदीर्ण दृष्टिपनि छ
हामी छौँ, हामीबीच को द्वन्द्वपनि छ
खै कसोरी भनूँ सूर्य देख्न सक्छौँ !

सूर्य देखिँदैन यहाँबाट
आकाश उघ्रिएकै हुनुपर्दछ
बथान बनाएर उडिरहेका होलान् परेवाहरू
हावामा निर्विघ्न पल्टन मार्दै होलान् चीलहरू
म मात्र सम्भावना बोलिरहेछु !

Explorer 98

Explorer 98

(यो कविता सन् १९९७ मा  NIST भएको कविता प्रतियोगिताका लागि लेखिएको हो ।  म पढेको सो विद्यालयको म्यागजिन् Explorer 98 मा छापिएको पनि थियो । मलाई अझै NIST (शान्ति विद्यागृह ) परिसर , लैनचौरमा यो कविता वाचन गरेको याद छ ।  हेमांगराज अधिकारी, दैवज्ञराज न्यौपाने र मोहनहिमांशु थापा निर्णायक रहनुभएकाले अलि अकमकिएको थिएँ क्यार !   त्यो जमानामा भिडियो खासै खिचिँदैनथ्यो ।  कसैले खिचेको भए र अहिले हेर्नपाए  गजब रमाइलो हुन्थ्यो होला !  तर प्रथम हुँदाको रमाइलो नै अर्को ! अझै त्यतिबेला शरीर तरंगित भएको सम्झना आउँछ । )

नहेर त्यसरी

नमानी लाज मानिसमाझ नहेर त्यसरी
नचिनीकनै नबोलीकनै नहाँस त्यसरी

अन्जान सहरमा
व्यस्ततामा अभ्यस्त मान्छेहरूको
बेपर्वाह भीडमा
अकस्मात्
अपरिचित लागेका दुई आँखाका दृष्टिवाणको
निरन्तर निशाना बनेको थाहा पाउँदा

थोरै संकोच र धेरै शंकाले शिथिल बनेँ …..

(पूरा हुन बाँकी छ।)

Catch up with fellow poets on same topic:
A Stranger’s Gaze
Stranger, my stranger

आमन्त्रण अभिसारको

दु:स्वप्न सुन्दरी

कैलो घुम्रेकेश हावामा लहराउँदै
तलाउमा ढुंगा हान्ने

उठेका तरंगहरू हेर्दै
निसंकोच अट्टहास गर्ने
बैँसोन्मत्त यौवनाले
आँखा नचाएर
आमन्त्रण गर्दा अभिसारका लागि
मेरो ढुकढुकी एकदमै बढेको थियो ।

मोहक फूलझैँ फक्रिँदी सुकुमारीका इशाराले

चुम्बकतिर फलाम तानिए जसरी
आत्मसमर्पणका लागि
निराशंक
तयार भए हुँला ।

अनुरागको तापले तड्पाएको हुँदो हो
स्थितिको परमार्थता हेक्का रहने कुरै भएन
पानीमा परावर्तित आफ्नै छविमा
अनायास
आफ्नै स्त्रीप्रतिरूप देख्दा
विस्मयको अपूर्व भावतरंगले
जीउ यसरी बिझाइदियो कि
जागृत मोह

अप्रकट भोगेच्छा अविलम्ब ओइलाए ।

गुह्य पश्चात्तापको नमिठो चुकचुकसँगै
सुकेको मुख

कामेको शरीर लिएर ब्युझिँदा
बल्ल निश्चित भयो
त्यो त निरर्थ सपना रहेछ
मेरो पुरुष अहम्‌मा चोट पुर्याउने ।

तर
मैले बुझ्न सकेको छैन अझै
म आफूलाई स्त्रीरूपमा देख्न चाहन्नथेँ
या
आफैँलाई भोग गर्न नसकिने जानेर विस्मित थिएँ ।

अभिशप्त वर्तमान

काला बादलले ढाकिएको

गम्भीर आकाशले

विषवर्षा गरे पनि नगरे पनि

ज्वालामुखी विष्फोटपश्चात्

धीर धरणीबाट

फेरि

तातो लाभाको भयंकर फोहोरा छुटे पनि नछुटे पनि

टायर्‌को विषाक्त कालो धूँवा

सडकनै डढ्ने रापमाझ

मेरा धुन्धुकारी मामा र काकाहरूले

मेरो स्वाभिमानको सगरमाथाको अपहरण हिजै गरिसके

मेरा आफन्तहरूले

मलाई कबाडको मोलमा हिजो नै लिलाम गरिसके ।


Protected: आँशु बगेर के भो आँखा त रित्तिँदैन

This content is password protected. To view it please enter your password below: